على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3359
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
رماس و رماست و كيه نيز گويند . و درخت آن را و كشك و لمشك نامند . مصطلب ( mostaleb ) ص . ع . كسى كه از استخوان روغن بيرون مىكند . مصطلح ( mostalah ) ص . ع . با هم متحد شده . و با هم فراهم گشته . مصطلح ( mostalah ) ص . پ . مأخوذ از تازى - اصطلاح شده و معناى لفظى سواى معنى اصلى آن كه همهء مردم بر آن اتفاق دارند . و معنايى كه در محاورات مردم معمول باشد و معناى متداولى . مصطلحات ( mostalah t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - الفاظى كه در محاورات مردم معمول و متداول باشد . مصطلق ( mostaleq ) ص . ع . گشنى كه بانك مىكند . و بنو المصطلق : نام گروهى از تازيان خزاعة . مصطلم ( mostalem ) ص . ع . از بيخ بركننده . مصطلى ( mostali ) ص . ع . كسى كه خود را به آتش گرم مىكند . مصطنع ( mostane ' ) ص . ع . گيرندهء احسان و انعام . و آنكه عطا مىكند و احسان مىنمايد . مصطهر ( mostaher ) ص . ع . گدازنده . و آنكه پيه و مغز استخوان و مانند آن را مىخورد . مصع ( mas ' ) م . ع . مصع البرق و غيره مصعا ( از باب فتح ) : درخشيد برق و جز آن . و مصعت الدابة بذنبها : جنبانيد آن ستور دم خود را و زد با آن . و مصعت المراة : بچه انداخت آن زن . و مصع الطائر بذرقه : پيخال افگند آن مرغ . و مصع بسلحه على عقبه : بر پاشنهء خود ريد از ترس و بيم و يا از شتابزدگى . و مصع فى مروره : شتاب گذشت . و يا دم جنبان و سخت دويد . و نيك شتافت . و مصع الحوض بماء قليل : با آب اندك تر كرد حوض را و بشاشيد . و مصع فى الارض : رفت در زمين . و مصع فلان : بشمشير و يا بتازيانه زد فلان و نيز اندك زد و سه چهار ضربه بيش نزد . و مصع الفرس : رفت آن اسب . و مصع فواد فلان : رفت دل فلان از ترس و يا از شتابزدگى . و مصع ضرع الناقة : به آب سرد زد پستان ماده شتر را . و مصعت الابل : رفت شير آن شتران . و نيز مصع و مصوع : رفتن شير از پستان ماده شتر و برگشتن آن . و رفتن و سپرى شدن سرما و هر چيزى . مصع ( mas ' ) و ( mase ' ) ص . ع . رجل مصع : مرد به سختى شمشير زن . و يا مرد استوار اندام توانا . و يا پيرزخار . و يا بازىكنندهء با مخراق . و كذلك : رجل مصع . مصع ( mosa ' ) ا . ع . مصع العصفور : نرهء گنجشك . مصع ( mosa ' ) و ( mos ' ) ع . ج . مصعة ( mosa'at ) و ( mos'at ) . مصعاد ( mes ' d ) ا . ع . طنابى كه بدان بر خرمابن برآيند . مصعب ( mos'ab ) ا . ع . گشن و گشنى كه هنوز زير بار و يا سوارى نيامده باشد . و شتر سركش . و نام مردى . مصعب ( mos'eb ) ص . ع . خداوند شتران سركش . مصعة ( mos'at ) و ( mosa'at ) ا . ع . بار درخت عوسح . ج : مصع ( mos ' ) و ( mosa ' ) . و نام مرغى سبز رنك . مصعتج ( mosa'taj ) ا . ع . راست ايستاده . و درست . و تابان . مصعتل ( mosa'tal ) ص . ع . رجل مصعتل الراس : مرد دراز سر . مصعد ( mas'ad ) ا . ع . محل بر آمدن و محل عروج و صعود و درجه و مرتبه . و نردبان و زينه . ج : مصاعد . مصعد ( mas'ad ) ص . ع . برآمده و صعود كرده . مصعد ( mos'ed ) ص . ع . روندهء در زمين خلاف مخدر كه راجع است . مصعد ( mosa''ad ) ص . ع . شراب مصعد : شراب گرم شده به آتش . مصعد ( mosa''ad ) ص . پ . ماخوذ از تازى - تصعيد شده . و سوخته و افروخته شده . و پاك شده و خالص گشته . مصعر ( mos'ar ) ص . ع . قرب مصعر : سير شب سخت . مصعفق ( mos'afeq ) ص . ع . مرد لاغر جسم . مصعلك ( mosa'lak ) ص . ع . رجل مصعلك الراس : مرد گرد سر . مصعن ( mos''an ) و مصعنة ( mosa''anat ) ص . ع . باريك و لطيف . مصعنب ( mosa'nab ) ص . ع . خرد سر . و منقبض و ترنجيده . مصعنة ( mosa''annat ) ص . ع . اذن مصعنة : گوش تيز و ستيخ . مصعنح ( mosa'naj ) ا . ع . راست و گرد . و تير صيقل داده . مصعنفر ( mos'anfer ) ص . ع . رجل مصعنفر : مرد رساى در كارها . و حمار مصعنفر : خر رميده از ترس و بيم . مصعوف ( mas'uf ) ص . ع . لرزه گرفته از بيم و يا از سرما . مصغبة ( masqabat ) ا . ع . گرسنگى . و حاجت .